Specialisatie Begeleiden 2017-2018

Blended learning door Seminarium voor Orthopedagogiek (HU)

Algemeen

De begeleider heeft kennis nodig van het ondersteuningssysteem van de school en weet welke instrumenten hem of haar daarbij kunnen helpen. Communicatieve vaardigheden, zowel op individueel - als op groepsniveau zijn de sleutelvaardigheden van de begeleider. Inzicht in organisatiestructuur en - cultuur op schoolniveau en op netwerkniveau is noodzakelijk. Kennis van actuele onderwijsmodules als “passend onderwijs” mag niet ontbreken in het denken van de begeleider. Tenslotte is een oriëntatie op het werk- en denkniveau van de begeleider, zoals vastgelegd in het beroepsprofiel van de Landelijk Beroepsgroep Begeleiders in het Onderwijs (LBBO) een must. De opleiding “Begeleiden” is bij uitstek geschikt voor de begeleider die gereed wil zijn voor de begeleidingsuitdagingen van morgen.

Voor wie

De opleiding “Begeleiden” is met name geschikt voor allen die een begeleidende rol in de schoolorganisatie of het samenwerkingsverband (willen gaan) vervullen. De elektronische leeromgeving van deze opleiding biedt ruimte voor studenten die werkzaam zijn binnen de verschillende werkvelden.

De opbouw* 

De opleiding bestaat uit een Praktijkgericht Onderzoek een kritische reflectie en acht verschillende inhoudelijke modules met de modules Educational Needs en Communicatie als vertrekpunt.

  • Onderwijseenheden 
  • Educational Needs 
  • Communicatie 
  • Ondersteuning binnen passend onderwijs 
  • Gespreksvoering en begeleiding 
  • De begeleider in haar omgeving 
  • Begeleiden en veranderen 
  • Twee modules uit overige specialisaties waarin begeleiden centraal staat.  

*De volgorde van deze modules kan binnen het rooster gewijzigd worden, totaal 60 credits.

Beschrijving van de onderwijseenheden  

Praktijkgericht Onderzoek 
U verricht een praktijkgericht onderzoek naar een onderwijskundig of pedagogisch aspect van de wijze waarop in uw eigen praktijk wordt omgegaan met verschillen in gedrag. Uw onderzoek levert zo een wezenlijke bijdrage aan de kwaliteit van opvoeding en onderwijs binnen uw eigen school. 

Educational Needs  
In deze module analyseert u vanuit een historisch perspectief actuele opvattingen, leer- en (orthopedagogische) onderwijsconcepten, theoretische benaderingen (bijvoorbeeld vanuit de ecologische pedagogiek, handelingsgericht werken, oplossingsgerichte benadering en opbrengstgericht werken). U verwerft inzicht in de ontwikkeling van de Orthopedagogiek, de wetenschap die zich richt op leerlingen in problematische onderwijs-, leer- en opvoedingssituaties. Deze inzichten vergelijkt u kritisch met de eigen opvattingen over pedagogisch denken en handelen en met de actuele discussies en ontwikkelingen met betrekking tot Passend Onderwijs. U werkt dit schriftelijk uit in een onderbouwde visie op onderwijs, pedagogiek, didactiek, diversiteit, inclusie en burgerschap. 

Communicatie 
In deze module brengt u uw competenties op het gebied van gespreksvoering in kaart en gaat u in gesprek met leerlingen, ouders, collega's en anderen om feedback te ontvangen op uw wijze van communiceren. 

U demonstreert dat u beschikt over een passende mix van communicatieve vaardigheden, waarbij u gericht bent op de ontwikkelingsmogelijkheden en de krachtbronnen van de betrokken personen en organisaties.

U oefent met het voeren van begeleidingsgesprekken en zet hierbij gespreks- en begeleidingsvaardigheden in vanuit de handelingsgerichte en de oplossingsgerichte benadering. Met behulp van filmopnamen analyseert en waardeert u de wijze waarop u communiceert en formuleert u actiepunten om uw communicatie te versterken. In het ontwerp van een persoonlijk communicatieprofiel toont u uw competenties met betrekking tot uw professionele communicatie.

Ondersteuning binnen passend onderwijs
In deze module, specifiek gericht op hen met een begeleidende rol, gaat het met name om de rol en taken van de begeleider in deze vormen van onderwijs. Zowel interne begeleiders (PO), als zorgcoördinatoren (VO en MBO), hebben een belangrijke ondersteunende taak binnen de schoolorganisatie. Hun taak en/of functie wordt bepaald door meerdere factoren: schoolbeleid, beleid van samenwerkingsverband, wetgeving, eisen van de doelgroep en de professionaliteit van de collega’s in de school. Afhankelijk van de ruimte die de begeleider krijgt/neemt wordt veelal ook een rol als middenmanager gespeeld, naast die van ondersteuner van de collega’s. In deze module krijgen begeleiders een beeld van hun plek en positie in de schoolorganisatie en de eisen die aan hen gesteld kunnen worden. Om dat te bereiken kijken zij naar het eigen schoolbeleid, de eisen van de beroepsvereniging nu en in de toekomst, internationale beroepsstandaarden van de begeleider, de veranderende wetgeving, het ondersteuningsplan van het samenwerkingsverband en het opgestelde schoolprofiel van de eigen school met de bijbehorende ambities. Ook het inspectierapport van de school m.b.t. de leerlingondersteuning kan hier verhelderend werken. De rol, positie en taak van de begeleider hangen nauw samen met opvattingen in de eigen organisatie over Passend Onderwijs, Opbrengstgericht werken, de Oplossingsgerichte benadering, Handelings Gericht Werken, de gehanteerde LeerlingVolgSystemen, het omgaan met de ontwikkelingsperspectieven van leerlingen, het maken en hanteren van groepsplannen. 

Gespreksvoering en Begeleiden 
Het accent in deze module ligt op groepsgerichte gesprekken en technieken, uitgaande van het gegeven dat de begeleider mogelijk begeleiding moet geven aan ontwikkelingsprocessen binnen de eigen praktijksituatie. Kennis van groepsdynamica en conflicthantering komen naast de volgende zaken aan de orde:  

  • Het analyseren van groepskenmerken op aspecten als doel, belangen, interactie, structuur en cohesie;  
  • Vaststellen welke posities groepsleden innemen; 
  • Nagaan wat dat betekent voor de communicatie als begeleider.  

Van de begeleider wordt verwacht dat deze een team leerlingbespreking; een teamvergadering; een informatieve vergadering, een oplossingsgerichte vergadering of anderszins een teambespreking met een speciaal doel kan leiden. Ook het voorbereiden en houden van een presentatie behoort tot die benodigde vaardigheden. Tenslotte is er in deze module aandacht voor de rolneming in (externe) netwerken als ZAT’s en groepen in het samenwerkingsverband of bestuurlijk overleg. Uit een analyse van de deelname van de begeleider aan gespreksnetwerken in de afgelopen jaren worden trends afgeleid en scenario’s ontworpen voor de toekomst van de begeleider.  

De begeleider in haar omgeving 
Doel van deze mastermodule is inzicht krijgen in twee componenten die van invloed zijn op de rolneming van de begeleider, t.w. “druk” en “invloed”. Om inzicht te krijgen in de diverse belangen wordt gebruik gemaakt van een krachtenveld-analyse en een belanghebbenden- inventarisatiekaart. Binnen het onderwijs spelen wederzijdse beïnvloeding tussen scholen aan de ene kant en de overheid, gemeenten, samenwerkingsverbanden, inspectie, ouders en diverse organisaties, aan de andere kant, een grote rol. Die beïnvloeding kan sterk zijn of wat meer op de achtergrond. Feit is dat er een voortdurende wisselwerking plaats vindt die zijn weerslag heeft op de dagelijkse praktijk in en van de school c.q. de onderwijsgevenden en de leerlingen. De invloeden van veranderingen in de (inter-)nationale samenleving, politiek en economie zijn een punt van beschouwing.  

Begeleiden en Veranderen  
In de onderwijs-werkomgeving zijn zowel bestuur, als de begeleider of de leraar betrokken in een continu proces van innoveren. Innovaties, groot en klein, volgen elkaar snel op, de tijds- en werkdruk lijkt alleen maar toe te nemen, vaak spelen er verschillende innovatietrajecten tegelijkertijd. Taken van schoolleiders, leraren veranderen bovendien sneller door nieuwe inzichten (gepersonaliseerd onderwijs), beleidswijzigingen (passend onderwijs) en technologische ontwikkelingen (gebruik tablets en smartphones). De onderwerpen in deze module zijn divers, er wordt aandacht besteed aan de schoolstructuur, maar ook aan de schoolcultuur met haar ‘eigen aardigheden’. Een belangrijk onderdeel is het leren omgaan met weerstanden tijdens veranderingsprocessen. De student verwerft kennis van veranderingsprocessen en het toepassen en uitvoeren ervan. Veranderingsprocessen kenmerken zich enerzijds doordat een lineair proces wordt doorlopen en anderzijds doordat het een cyclisch proces is (zoals bijvoorbeeld in de PDCA-cirkel). Onderwijsinnovaties kunnen vastlopen wanneer het de begeleider ontbreekt aan kennis van veranderingsprocessen en transformaties, gewenste interventies en het inschatten van de weerstand of mate van betrokkenheid van de teamleden. Aansluitend bij de aanbevolen veranderliteratuur wordt de student uitgedaagd om de relevante verandertheorie op te nemen in de voorgenomen veranderingen en geschikt te maken voor implementatie in de eigen schoolpraktijk. 

Kritische reflectie 
De kritische reflectie levert een overall beeld op van hetgeen tijdens de opleiding voor uw competentieontwikkeling van belang is geweest. De belangrijkste toetsstenen zijn de eindkwalificaties. U reflecteert kritisch op het 'waarom' 

van de keuzes die u maakte en het effect van die keuzes op uw onderwijspraktijk en op uw persoonlijke groei als professional. U kiest twee modules uit gedrag/leren waarin begeleiden centraal staat.

Eindkwalificaties 

Alle specialisaties die leiden tot het diploma 'Master Educational Needs', richten zich op drie domeinen van eindkwalificaties:

A. Eindkwalificaties die betrekking hebben op het werken met en voor leerlingen, met aandacht voor:

• Leer- en leefomgeving, begeleiding van leerlingen, de leraar als persoon.

B. Eindkwalificaties die betrekking hebben op het werken in en voor de organisatie, met aandacht voor:

• schoolontwikkeling, begeleiding van collega’s, kenniscirculatie, de leraar als participant in de verandering.

C. Eindkwalificaties die betrekking hebben op het professioneel handelen en beroepsontwikkeling, met aandacht voor:

• Onderzoekende houding, maatschappelijk besef, reflectie en ontwikkeling.

Beoordeling van uw prestatie 

Van toekomstige HBO masters verwachten we enerzijds een hoog niveau in de omgang met probleemgerichte theorieën, en anderzijds diepgaande reflectie op eigen vaardigheden, overtuigingen, waarden en kernkwaliteiten. Het leerteam is hierbij een belangrijke sparringpartner. Bij elk module laat u aan de hand van product¬en zien op welke wijze de inhouden verwerkt zijn. We beoordelen uw prestaties aan de hand van criteria die bij elk module vermeld staan. De inhouden van de beoordeling staan in directe relatie tot de hierboven beschreven eindkwalificaties. Medestudenten en personen uit het werkveld kunnen betrokken worden bij de beoordeling. Vooraf zijn hierover met u afspraken gemaakt.

Digitaal portfolio 

U werkt vanaf het begin van de opleiding met een digitaal, ontwikkelingsgericht portfolio. Dit is een digitale map waarin u gedurende uw opleiding uw studiemateriaal verzamelt en zo uw ontwikkeling tot Master Educational Needs beschrijft en verantwoordt.

Teacherschannel 

De kennisbank van deze opleiding bevat een veelheid aan actuele bronnen: de literatuurlijst die gekoppeld is aan de verschillende onderwerpen met daarnaast veel digitale data en verwijzingen. Per onderwerp wordt aangegeven welke eindkwalificaties en welke onderliggende competenties van belang zijn. U laat zien dat u kennis gebruikt als gereedschap bij het oplossen van praktijkproblemen.

Kernbegrippen 

Interne begeleiding, Ambulante begeleiding, communicatie, REC, Passend Onderwijs, gesprekstechnieken, ouders, kernkwaliteiten, begeleiden, inclusief onderwijs, handelingsgericht werken, co-teaching.

Meer info 

Bezoek onze informatiebijeenkomsten of neem contact op met de regiokantoren. Kijk voor meer informatie op www.seminarium.hu.nl

0,00

Euro
Meld aan